De wondere wereld van de gemmologie: waarom de ene edelsteen de andere niet is

Diamonds are a girl’s best friend, maar ook andere edelstenen zijn fantastisch gezelschap. Sommige edelstenen zijn zó speciaal, puur en zeldzaam dat er geen twee dezelfde zijn. Ze zijn echt uniek en one of a kind.

Als gemmoloog leerde ik bijvoorbeeld welke insluitsels van welke regio komen en waarom sommige edelstenen enkel op die ene plek te vinden zijn.

Hieronder onthul ik wat natuurlijke edelstenen zo bijzonder maakt, en wat het verschil is tussen deze en behandelde edelstenen, kunstmatige edelstenen en imitaties.

— WAT ZIJN EDELSTENEN?

Laten we bij het begin beginnen: wat is een edelsteen precies?

Edelstenen zijn zeldzame, natuurlijke mineralen die diep in de aarde gevormd worden. Mineralen kristalliseren miljoenen jaren lang, beïnvloed door vulkanische activiteit, tektonische bewegingen en waterstromen.

Een voorbeeld van een edelsteen beïnvloed door vulkanische activiteit is de saffier. Dichtbij ons, in Frankrijk, is er bijvoorbeeld een vulkanische regio waar prachtige saffieren te vinden zijn.

— WIST JE DAT SOMMIGE EDELSTENEN ZELFS ZELDZAMER ZIJN DAN DIAMANTEN?

Een specifieke edelsteen wordt gevormd door de uitzonderlijke combinatie van verschillende mineralen samen.

• Is er aluminium + chroom in de aarde? Dat levert een robijn op.
• Is er aluminium + ijzer of titanium aanwezig? Dat resulteert in een saffier.
• Of vind je calcium + aluminium + vanadium? Dan krijg je een tanzaniet.

Sommige edelstenen, zoals tanzaniet, zijn werkelijk maar op één specifieke plek ter wereld te vinden. Dit komt door plaattektoniek, waarbij delen van de aardkorst ten opzichte van elkaar verschoven en de kleine kans ontstond dat net die specifieke mineralen samenkwamen en zo deze buitengewone edelsteen vormden. Een ware biochemische reactie van niemand minder dan Moeder Aarde.

Hoe bijzonder is het om deze kleine nalatenschappen van de natuur voor altijd te kunnen koesteren.

— WAT IS GEMMOLOGIE?

Waar geologie de studie van de aarde is, is mineralogie een subvertakking die zich richt op mineralen. Gemmologie is op zijn beurt een subvertakking daarvan, die zich specifiek richt op de wetenschappelijke studie van mineralen die edelsteenkwaliteit hebben. Bovendien is het een jonge wetenschap, nog maar zo'n vijftig jaar oud.

Leuk weetje: Vroeger, voordat de gemmologie bestond, kende men het verschil niet tussen robijnen en spinellen. Die typische sprankelende rode edelstenen in de kroonjuwelen? Je raadt het al, het zijn vaak helemaal geen robijnen, zoals men vroeger dacht, maar prachtige spinellen. Gemmologie to the rescue dus! 😊

— HET VERSCHIL TUSSEN EDELSTENEN: WAAR MOET JE ZEKER OP LETTEN?

Niet alle edelstenen zijn gelijk. Het is dan ook belangrijk om te weten dat er verschillende soorten edelstenen bestaan:

• Natuurlijke edelstenen: Dit zijn ruwe edelstenen, gevormd in de natuur en absoluut uniek en prachtig.
• Behandelde edelstenen: Dit zijn natuurlijke edelstenen die externe invloeden hebben ondergaan. Zo kunnen ze verhit zijn, een fracture filling (soms met glas), flux healing of diffusie hebben ondergaan. Hierdoor kunnen hun kleuren veranderd worden of kunnen ze zuiverder lijken dan ze werkelijk zijn.
• Synthetische of kunstmatige edelstenen: Deze edelstenen zijn niet door de natuur gevormd, maar door mensenhanden gekweekt. Hoewel hun chemische samenstelling identiek is aan die van natuurlijke mineralen, worden ze in een laboratorium gecreëerd in plaats van dat ze in de aarde ontstaan. En een gemmoloog kan het verschil onder de microscoop nog steeds herkennen, bijvoorbeeld aan de groeilijnen. Ironisch genoeg, ondanks de belofte van een ‘groener’ alternatief, vereist de productie van deze stenen juist vervuilende technieken. Dit soort greenwashing vloekt heel erg met onze eigen waarden: pure kwaliteit en authentiek vakmanschap.
• Imitaties: Een imitatie is een steen die lijkt op een bepaalde edelsteen, maar het niet is. Met het blote oog is het niet van elkaar te onderscheiden. Zelfs een ervaren gemmoloog heeft hiervoor zijn apparatuur nodig.

Let ook op voor doubletten en tripletten! Dit zijn gelijmde edelstenen waarbij twee of drie verschillende materialen bewust gecombineerd worden. In werkelijkheid bestaat enkel het bovenste gedeelte uit de kostbare edelsteen, terwijl het onderste gedeelte bijvoorbeeld kunstglas is.

— HOE ONDERSCHEIDT EEN GEMMOLOOG EDELSTENEN?

Het korte antwoord? Door studies, uitgebreide expertise en de juiste apparatuur voor verschillende tests.

Na mijn diamantstudies in 2016, volgde ik ook de basis en gevorderde edelsteenstudies. Deze drie studies waren nodig om de volledige gemmologie-opleiding af te ronden. Door de jaren heen zijn duizenden stenen door mijn handen gegaan 😊

Als gemmologen kijken we bijvoorbeeld naar insluitsels, dit zijn natuurlijke onzuiverheden of interne kenmerken binnenin een edelsteen. Soms vertonen deze afwijkende veranderingen, zoals bij behandelde edelstenen, door bijvoorbeeld verhitting of fracture filling. Zijn er donkere barsten te vinden? Of flitseffecten?

Om deze vragen te beantwoorden, gebruiken we verschillende tools zoals een microscoop, een refractometer om de RI (Refractive Index) te bepalen – wat de richting en snelheid van het licht is dat door de edelsteen gaat – een spectroscoop om de golflengte van het licht en de absorptie daarvan te bepalen, en een dichroscoop waarbij we de aparte kleur (pleochroïsme) duidelijk kunnen zien.

Ook besteden we aandacht aan fluorescentie. Een gele saffier heeft geen fluorescentie. Detecteren we het wel door middel van tests, dan weten we dat het om een synthetische of kunstmatige edelsteen gaat.

Daarnaast zijn er bepaalde insluitsels specifiek voor bepaalde edelstenen. Zo vind je enkel een waterlelie-achtig insluitsel in peridoot. Zien we een zijde-effect? Dan zijn we zeker dat het een robijn is.

Door diverse tests samen te vatten, kunnen we de edelsteen, de behandelingen die hij heeft ondergaan, en of het een natuurlijke of kunstmatige edelsteen is, identificeren.

Edelstenen herkennen… Het is een specialistenwerkje 😊

— WELKE EDELSTENEN ZIJN HELEMAAL ‘RAMOON’?

Je raadt het vast al: wij zijn dolverliefd op natuurlijke, onbehandelde edelstenen die een bijzonder verhaal met zich meedragen. Edelstenen die je oprecht nergens anders zal vinden.

Omdat meer dan 95% van alle edelstenen behandeld is, zoek ik liefdevol naar die andere zeldzame 5%. Betoverende, onbehandelde en pure edelstenen met prachtige insluitsels die hun natuurlijk karakter onthullen. Degene die puur zijn, goed gezet kunnen worden en vrij zijn van menselijk ingrijpen.

— ZIN IN EEN BEZOEK?

Wil je onze speciale edelstenen graag van dichtbij bewonderen? Je bent van harte welkom tijdens een atelierbezoek.

Ik help je met plezier de perfecte steen te vinden om jouw unieke juweel te ontwerpen.